< Back to blog

Η εμμηνόπαυση σε διάφορους πολιτισμούς

Η εμμηνόπαυση, που ορίζεται από την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας ως η μόνιμη διακοπή της εμμήνου ρύσεως, σηματοδοτεί το τέλος των αναπαραγωγικών ετών μιας γυναίκας. Ως βιολογικό γεγονός για τις γυναίκες σε όλο τον κόσμο είναι καθολική, ωστόσο, έρευνες δείχνουν ότι τα συμπτώματα και η πολιτιστική σημασία της εμμηνόπαυσης δεν είναι.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι γυναίκες (και τα μέσα ενημέρωσης) συνήθως συνδέουν την εμμηνόπαυση με συμπτώματα όπως εξάψεις και νυχτερινές εφιδρώσεις. Παραδόξως, αυτά τα παράπονα δεν είναι καθολικά, και στην πραγματικότητα τα κύρια συμπτώματα της εμμηνόπαυσης διαφέρουν μεταξύ των πολιτισμών.
  • Το 1970, η ανθρωπολόγος Μάρτσα Φλιντ (Marcha Flint), προσπάθησε για πρώτη φορά να εξετάσει τις εμμηνοπαυσιακές εμπειρίες των γυναικών σε μη δυτικούς πολιτισμούς. Μελέτησε 483 γυναίκες στην Ινδία και διαπίστωσε ότι οι περισσότερες γυναίκες δεν ανέφεραν κανένα σύμπτωμα κατά τη διάρκεια της εμμηνόπαυσης εκτός από τις αλλαγές της εμμήνου ρύσεως.

 

  • Το 1980 η Μάργκαρετ Λοκ διαπίστωσε ότι το σύμπτωμα που πιθανότατα αναφέρθηκαν πιο συχνά, από τις Γιαπωνέζες κατά τη διάρκεια της εμμηνόπαυσης ήταν η δυσκαμψία του ώμου και ότι οι εξάψεις ήταν στην πραγματικότητα πολύ σπάνιες.

 

  • Σε μια μελέτη στο Χονγκ Κονγκ, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα προβλήματα αρθρώσεων και μυών ήταν τα πιο κοινά συμπτώματα.

 

  • Μέχρι πρόσφατα δεν υπήρχε λέξη για «έξαψη» στα ιαπωνικά. Η εμμηνόπαυση στην Ιαπωνία, ή konenki που μεταφρασμένο, ko σημαίνει «ανανέωση και αναγέννηση,» nen σημαίνει «έτος» ή «έτη» δεν ανησυχεί ιδιαίτερα τις γυναίκες.

 

  • Οι στατιστικές δείχνουν ότι οι γυναίκες των Μάγια συνολικά περνούν την εμμηνόπαυση στην ηλικία περίπου των 44 ετών και έχουν τα ίδια επίπεδα FSH στο αίμα με τις γυναίκες της Βόρειας Αμερικής. Οι γυναίκες των Μάγια αποκτούν επίσης νέα ιδιότητα όταν μπαίνουν στην εμμηνόπαυση: μπορούν να γίνουν πνευματικοί ηγέτες των κοινοτήτων τους.

 

  • Οι γυναίκες στο Kaliai, Παπούα Νέα Γουινέα, καλωσορίζουν το τέλος της τεκνοποίησης χωρίς συμπτώματα.

 

  • Στο βόρειο Σουδάν, η εμμηνόπαυση είναι απλά μια άλλη όψη του να μεγαλώνεις, φέρνοντας μαζί της αυξημένη κοινωνική δύναμη και σεβασμό.
     
Ποιος θα μπορούσε να είναι ο λόγος για αυτές τις πολύ διαφορετικές σωματικές εμπειρίες της εμμηνόπαυσης; Μερικοί ερευνητές υποστηρίζουν ότι ο τρόπος ζωής μπορεί να παίζει μεγαλύτερο ρόλο από ό, τι πιστεύαμε προηγουμένως. Γνωρίζουμε ότι τα επίπεδα των ορμονών επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό από το τι τρώμε, τον ύπνο και την άσκηση, και πολλές μελέτες έχουν δείξει μια άμεση σχέση μεταξύ της διατροφής και των συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης (για παράδειγμα, η αντίστροφη σχέση μεταξύ των εξάψεων και της ποσότητας των προϊόντων σόγιας που καταναλώνονται στην παραδοσιακή ιαπωνική διατροφή).

Ένας πολύ σημαντικός παράγοντας που καθορίζει την εμπειρία της γυναίκας στην εμμηνόπαυση είναι η κουλτούρα στην οποία βρίσκεται πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την εμμηνόπαυση.

Στον δυτικό πολιτισμό μας όπου η νεότητα λατρεύεται, η εμμηνόπαυση μπορεί να φαίνεται σαν ένα τέλος. Ωστόσο, σε πολλούς πολιτισμούς, η εμμηνόπαυση είναι μια εποχή νέου σεβασμού και ελευθερίας για τις γυναίκες.

Μια μελέτη ανέφερε ότι οι γυναίκες των Μάγια, αν και αντιμετωπίζουν κάποια δυσάρεστα συμπτώματα, ανυπομονούσαν για την εμμηνόπαυση, καθώς παρείχε νέα ελευθερία και κατάσταση (Στεφανοπούλου). Η Marcha Flint διαπίστωσε ότι στο Ρατζαστάν της Ινδίας, οι γυναίκες που ήταν καλυμμένες και απομονωμένες πριν από την εμμηνόπαυση, μπορούσαν τώρα να «κατέβουν από τα διαμερίσματα των γυναικών στο σημείο όπου οι άνδρες μιλούσαν και έπιναν σπιτική μπύρα» και μπορούσαν να επισκέπτονται δημοσίως και να αστειεύονται με τους άνδρες μετά την εμμηνόπαυση (Flint 1975).

Σε όλους τους ιθαγενείς πολιτισμούς, από τους Μαορί της Νέας Ζηλανδίας μέχρι τους Ινδιάνους Ιρόκους, οι μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες είναι κοινοτικές ηγέτιδες με σημαντική δύναμη και κύρος. Μια κοινή πεποίθηση μεταξύ των παραδοσιακών σαμανικών πολιτισμών — για παράδειγμα, οι γυναίκες των Μάγια και οι γυναίκες Κρι του Καναδά — είναι ότι οι γυναίκες πρέπει να μπαίνουν στην εμμηνόπαυση για να έχουν πρόσβαση στις σαμανικές και θεραπευτικές τους δυνάμεις. Οι Ιάπωνες, όπως και οι Μάγια, δείχνουν μεγάλο σεβασμό στους ηλικιωμένους ανθρώπους.

Στο δυτικό κόσμο ζούμε κατά κύριο λόγο σε μια κουλτούρα όπου η εμμηνόπαυση μερικές φορές αντιμετωπίζεται ως «ασθένεια», παρά τη μετασχηματιστική και ανυψωτική εμπειρία είναι σε άλλους πολιτισμούς.

Πολλές γυναίκες νοιώθουν μη ελκυστικές, δυστυχισμένες ακόμη και άχρηστες καθώς το μήνυμα που λαμβάνουν είναι το εξής: «Κάντε τόπο στις νέες, η δική σας εποχή πέρασε». Οι δυτικοί πατριαρχικοί πολιτισμοί μεταχειρίζονται τις ηλικιωμένες γυναίκες σαν να ήταν λιγότερο πολύτιμα μέλη της κοινωνίας. Πρόσφατα, αρχίζει και αλλάζει το τοπίο στο δυτικό κόσμο με ολοένα και περισσότερες γυναίκες να αναγνωρίζουν ότι η εμμηνόπαυση μπορεί να είναι μια βαθιά χρήσιμη και πνευματική στιγμή στη ζωή μας.
 
Η εμμηνόπαυση, αν βοηθήσουμε τις γυναίκες να το ενσωματώσουν στη συνείδησή τους, μπορεί να αντιπροσωπεύσει τη μεταμόρφωση από τον παλιό εαυτό στις πιο ισχυρές εκδοχές του.

Στη Δύση η κοινωνία σπάνια εκτιμά τη σοφία που αποκτάται από την εμπειρία — ειδικά όταν αυτή η εμπειρία έχει να κάνει με το σώμα μιας γυναίκας. Το σώμα της αποκτά νόημα (και η ζωή της επίσης) σύμφωνα με την ικανότητα της να αποκτήσει ή όχι παιδιά. Έτσι η μεταεμμηνοπαυσιακή ζωή της γυναίκας ουσιαστικά δεν έχει κανένα σκοπό — γίνεται αόρατη. Η σοφία όμως μιας εμμηνοπαυσιακής γυναίκας είναι απαραίτητη για την επιβίωση, και όσο περισσότερο αναγνωρίζουμε αυτήν την αλήθεια, τόσο περισσότερο η εμμηνόπαυση θα γιορτάζεται στον πολιτισμό μας.

Ίσως τα σπουδαιότερα νέα για τη σύγχρονη γυναίκα είναι ότι, αν το επιλέξει, μπορεί να επωφεληθεί από την ιατρική όταν χρειαστεί, συμπεριλαμβανομένων των φυσικών ορμονικών θεραπειών, και ταυτόχρονα να δει την εμμηνόπαυση μέσα από τα μάτια των διαφορετικών πολιτισμών.